Nối tiếp trùng tu Ngọa Vân am...

Chủ Nhật, 27/12/2020, 01:26 [GMT+7]
.
.

Ngoạ Vân am - nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông hoá phật, nằm trong quần thể di tích Ngọa Vân, kéo dài từ suối Phủ Am Trà dưới chân núi lên tới đỉnh ngọn Vân Phong, thuộc quần thể khu di tích Quốc gia đặc biệt nhà Trần tại Đông Triều...

Dù là điểm di tích quan trọng, linh thiêng nhất nhưng trải qua bao thăng trầm của lịch sử từ thời Trần đến thời Nguyễn, khu vực Ngoạ Vân am đã có nhiều biến đổi, cả về địa hình cũng như không gian kiến trúc, thờ tự.

Theo kết quả khai quật khảo cổ từ năm 2007 cho tới gần đây đã cho thấy: Trên đỉnh núi, ở vị trí thường gọi là bàn cờ tiên từng tồn tại một kiến trúc được xây dựng trên mặt nền hình chữ nhật; các di vật tìm thấy chủ yếu là ngói sen và gạch thời Trần. Đây được nhận định chính là vị trí của tịnh thất (nơi tọa thiền của nhà sư). Khi công trình này sập đổ chỉ còn lại phần nền phẳng, người ta cho rằng đó là nơi tiên đánh cờ nên gọi là bàn cờ tiên.

Am Ngoạ Vân
Am Ngoạ Vân - nơi vua Trần Nhân Tông hoá Phật.

Khu am, tháp có sự biến đổi rất mạnh qua các đời. Theo nhận định của các nhà khoa học từ kết quả khảo cổ, cho thấy: Các công trình kiến trúc xây dưới thời Trần tại đây có kết cấu khung gỗ, mái lợp ngói mũi sen. Quy mô của các kiến trúc này không lớn, thể hiện đúng tinh thần của Thiền tông là hòa đồng cùng thiên nhiên, không lấn át thiên nhiên.

Sang thời Lê Trung hưng, mặt bằng Ngọa Vân giống như hiện nay. Hai ngôi tháp Phật hoàng và Đoan Nghiêm được xây dựng trong giai đoạn này khi san gạt, cải tạo mở rộng cấp nền phía dưới. Tuy nhiên, lúc này đây chỉ là nơi thờ Tam tổ Trúc Lâm, còn tam bảo thờ Phật được đặt ở chùa Ngọa Vân bây giờ và tịnh am đặt tại vị trí Bàn cờ tiên trên đỉnh núi. Chỉ đến đầu thế kỷ XX, khi chùa, tháp ở các điểm khác bị đổ nát thì việc thờ tự được dồn về đây và duy trì đến nay, gồm cả tam bảo, am Sơn thần, Đức ông…

Đầu năm 2016, chùa Ngoạ Vân đã được tu bổ, tôn tạo lại khang trang. Gần đây vào ngày 13/12, đúng dịp tưởng niệm 712 năm Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập niết bàn, TX Đông Triều và Giáo hội Phật giáo  tỉnh đã phối hợp tổ chức khởi công tu bổ, tôn tạo khu am – chùa Ngoạ Vân.

Đại đức Thích Đạo Hiển, Phó Ban trị sự, Chánh thư ký Giáo hội Phật giáo Quảng Ninh, cho biết: "Công trình sẽ không to, rộng nhưng đẹp, tinh tế, mang phong cách kiến trúc đời Trần. Không chỉ thờ Tam Tổ mà đây còn là nơi lưu giữ xá lị Phật hoàng, trở thành điểm rất linh thiêng. Quá trình cùng nhà tư vấn hình thành dự án, các đơn vị đã tính rất kỹ làm thế nào để công trình khi hoàn thiện sẽ hài hoà cảnh quan di tích nơi đây, bảo tồn được các yếu tố di tích gốc nhưng quan trọng nhất phải là điểm đến gọn gàng, linh thiêng, thu hút tâm thức mọi người hướng về đây."

Tháp
Tháp Phật Hoàng và Đoan Nghiêm bị xuống cấp, sẽ được tôn tạo lại khi thực hiện dự án.

Theo đó, dự án sẽ quy hoạch lại toàn bộ không gian cảnh quan khu am với 3 phân khu: Bàn cờ tiên, khu am tháp và khu phụ trợ. Việc xây dựng dựa trên điều kiện thực tế, với nguồn quỹ đất hiện có, tôn trọng hiện trạng địa hình và cảnh quan tự nhiên của khu di tích.

Cụ thể, đối với khu Bàn cờ tiên sẽ tập trung bảo tồn, tôn tạo mặt bằng, cải tạo và hoàn thiện hệ thống giao thông kết nối với khu am tháp trên diện tích xây dựng là 350m2. Khu am tháp xây dựng trên diện tích 1.200m2, cùng với việc bảo tồn, tôn tạo lại các kiến trúc gốc như am Niết bàn, đền Thiên Sơn thì hai toà bảo tháp Phật hoàng và Đoan Nghiêm vốn là hai kiến trúc quan trọng hiện còn tại di tích bị xuống cấp, có nguy cơ bị sụt lún và đổ gẫy từ lâu, cũng sẽ được tôn tạo lại.

Đặc biệt, nhà Tổ là công trình xây mới có quy mô lớn nhất tại đây, sẽ được xây dựng bằng gỗ, mô phỏng kiến trúc đời Trần, được Quỹ Thiện tâm, Tập đoàn Vingroup - đơn vị công đức công trình, hứa hẹn sẽ đầu tư những vật liệu tốt nhất, sử dụng đội thợ có tay nghề cao nhất cả trong xây dựng ngoại thất cũng như bố trí nột thất, thờ tự bên trong...

Chùa Ngoạ Vân
Chùa Ngoạ Vân nằm trong quần thể di tích Ngoạ Vân, đã được trùng tu lại từ năm 2016.

Chia sẻ với chúng tôi, TS Nguyễn Văn Anh, người đã tham gia khảo cổ tại đây, bày tỏ: "Nhà Tổ là nơi thờ Tam tổ Trúc Lâm, ngoài ra chúng tôi còn đề xuất phối thờ 2 vị Thiền sư Bảo Sái và Đức Hưng là những người rất có công với Phật giáo Trúc Lâm mà lâu nay chưa được chú ý. Trong đó, Bảo Sái là người thân cận nhất với Phật hoàng, còn Đức Hưng là người có công lớn khôi phục lại quần thể Ngoạ Vân sau 400 năm bị sập đổ.

Quá trình khảo cổ, chúng tôi đã tìm thấy một hộp kim loại nhỏ, không trang trí hoa văn mà qua nghiên cứu, chúng tôi tin rằng đây có lẽ chính là hộp đựng xá lị của Phật hoàng Trần Nhân Tông. Chúng tôi đang tìm một phương án tối ưu nhất để an trí hộp xá lị trong không gian khu nhà Tổ này sau khi hoàn thiện."

Am Ngoạ Vân về bản chất chính là khu “thánh địa” của Phật giáo Trúc Lâm, chính vì vậy, phương án thiết kế cũng sẽ tiến hành cải tạo xếp đá kè tự nhiên cấp nền nơi có hai ngôi tháp tạo thành không gian hành lễ phục vụ nhu cầu tâm linh của người dân, du khách.

Nơi đây vốn có không gian khá hẹp, vì vậy, quá trình đầu tư cũng sẽ cải tạo hệ thống giao thông theo hướng phân tuyến và cải tạo cảnh quan khu vực, để đảm bảo việc tham quan, dâng hương của người dân, du khách thuận tiện hơn, nhất là vào dịp lễ hội. Cùng với đó, khu tăng xá cũng được xây dựng trên diện tích là 400m2... Dự kiến tổng kinh phí công trình là hơn 29 tỷ đồng, từ nguồn vốn xã hội hóa.

Vậy là trong thời gian tới, với việc tôn tạo hoàn thiện khu vực am Ngoạ Vân sẽ tạo sự kết nối tổng thể với chùa Ngọa Vân và Tịnh am thành một tổng thể chùa, am – tháp và tịnh thất, trả lại đúng giá trị các công trình như vốn có trong lịch sử.

Phan Hằng

.
.
.
.
.
.
.
.