Trời biên cương vẫn xanh

Chủ Nhật, 08/07/2018, 06:53 [GMT+7]
.
.

Lần đầu tiên tôi đến thăm và dâng hương tại Khu tưởng niệm các Anh hùng Liệt sỹ Pò Hèn là một ngày cuối tháng Bảy, đúng dịp kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ. Tuy đã biết, đã nhiều lần nghe kể về di tích và sự kiện lịch sử này, nhưng chỉ khi được đặt chân đến tận nơi đây, trực tiếp thắp dâng những nén hương thơm trên Đài tưởng niệm, trước những tấm bia ghi danh các anh hùng liệt sỹ, tôi mới thực sự có được những cảm xúc đặc biệt.

g
Khu tưởng niệm các Anh hùng liệt sỹ Pò Hèn (xã Hải Sơn, TP Móng Cái). Ảnh: Hoàng Quý

 Khu tưởng niệm các Anh hùng Liệt sỹ Pò Hèn nằm trên địa bàn thôn Pò Hèn, xã Hải Sơn - một xã vùng sâu biên giới, tiếp giáp với Trung Quốc ở phía Tây Bắc của TP Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh. Di tích lịch sử này là nơi ghi dấu một trong những trận chiến đấu ác liệt trên toàn tuyến biên giới phía Bắc của nước ta, mở màn cho sự kiện Chiến tranh Biên giới vào lúc rạng sáng ngày 17/2/1979. Đây cũng chính là nơi ghi danh tưởng niệm 86 liệt sỹ đã anh dũng hy sinh trong cuộc chiến bảo vệ biên giới quốc gia, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.

Ngày tôi đến nơi đây, trời biên cương xanh lắm. Giữa hai hàng cây tùng tháp xanh mướt đứng nghiêm trang như hai hàng quân canh, cụm tượng đài hiện lên uy nghi, sừng sững. Ba cặp bàn tay úp chụm lại, hướng thẳng lên cao, vừa là biểu tượng cho sức mạnh đoàn kết của 3 dân tộc chính sinh sống ở vùng này gồm Kinh, Dao, Sán Chỉ, vừa là biểu tượng cho vòng tay ôm của đất mẹ và đồng đội. Ngôi sao năm cánh vàng tươi ở chính giữa những bàn tay ấy tượng trưng cho ý chí, khí phách kiên trung của mảnh đất và con người nơi biên cương phên dậu này. Ngôi sao năm cánh vàng tươi ấy cứ lấp lánh giữa nắng vàng, cứ ánh lên đầy tự hào, kiêu hãnh.

Cán bộ, nhân viên Trung tâm Kiểm soát dịch bệnh Quảng Ninh thăm Khu tưởng niệm các Anh hùng liệt sỹ Pò Hèn vào tháng 2/2018. Ảnh: Hoàng Quý
Cán bộ, nhân viên Trung tâm Kiểm soát dịch bệnh Quảng Ninh thăm Khu tưởng niệm các Anh hùng liệt sỹ Pò Hèn vào tháng 2/2018. Ảnh: Hoàng Quý

Ngày tôi đến nơi đây, từng bước chân trên mảnh đất thấm đẫm máu của các anh hùng liệt sỹ năm xưa là từng mường tượng về trận chiến đấu anh dũng hôm nào, trận chiến mà tôi chỉ được đọc và nghe kể, nhưng không hiểu sao nó cứ tự khắc vào trong tôi tuần tự như chiếu một thước phim:

Đồn biên phòng 209 Pò Hèn, 4 giờ 43 phút ngày 17/2/1979, giữa cái tĩnh mịch yên ắng của rừng núi, chiến sĩ Nông Thế Điều trực gác. Bất chợt anh phát hiện phía Trung Quốc bắn một phát pháo hiệu. Anh báo động cho đơn vị để triển khai vị trí chiến đấu. Bên kia biên giới tiếp tục vọt lên hai phát pháo hiệu khác, đồng thời các hỏa lực mạnh của địch như pháo lớn, cối hạng nặng, DKZ, B40, B41 và các loại súng đại liên, trung liên bắn dữ dội, đồng loạt vào nhiều vị trí của ta, trong đó có Đồn Biên phòng 209 Pò Hèn, chỗ ở của đội công nhân lâm nghiệp Hải Sơn và các khu dân cư dọc tuyến biên giới từ xã Lục Lằm đến Bắc Phong Sinh. Sau 30 phút bắn cấp tập, khoảng 2.000 lính đối phương vượt biên giới tràn sang. Lực lượng của đồn lúc này chỉ có hơn 60 đồng chí. Đồng chí Đồn trưởng đang đi công tác, Trung úy - Đồn phó quân sự Đỗ Sỹ Họa và Chính trị viên Nguyễn Xuân Tảo đảm nhiệm việc chỉ huy. Đồn phó Đỗ Sỹ Họa trực tiếp nắm bộ phận hỏa lực, chỉ huy chính. Cán bộ, chiến sỹ ở trong đồn và ba điểm chốt nhất loạt nổ súng đánh trả địch. Địch dùng chiến thuật “biển người” ồ ạt tấn công nhưng quân ta quyết liệt kháng cự, đánh tan hết lớp này đến lớp khác. Trong suốt ba giờ liền tấn công ồ ạt, quân địch vẫn không thể lọt vào đồn. Sau mấy lần tấn công thất bại, địch rút quân ra xa, gọi pháo bắn tiếp tục vào trận địa ta cấp tập 30 phút. Phát hiện ra vị trí hỏa lực của ta trên Đồi Quế, quân địch tiếp tục nã pháo dồn dập sau đó chúng mở cuộc tấn công mới. Một cuộc chiến đấu giáp lá cà diễn ra ác liệt. Đạn dược hết, các chiến sỹ ta dùng báng súng, lưỡi lê, vũ thuật lăn xả vào đánh địch. Do trận chiến không cân sức nên sau gần 6 tiếng đồng hồ kiên cường chiến đấu, đại bộ phận lực lượng của đồn đã anh dũng hy sinh. Tuy tạm thời chiếm được đồn Pò Hèn, nhưng địch đã phải trả giá đắt bằng máu, 250 tên địch và 2 chó nghiệp vụ bị giết, hàng trăm tên khác bị thương. Phía ta, 73 người đã anh dũng hy sinh bao gồm 45 cán bộ, chiến sỹ thuộc Đồn 209 Pò Hèn, một nhân viên thương nghiệp cụm Pò Hèn và 27 công nhân lâm trường Hải Sơn.

Du khách chụp ảnh lưu niệm tại cột mốc biên giới thuộc xã Hải Sơn, TP Móng Cái. Ảnh: Hoàng Quý

Du khách chụp ảnh lưu niệm tại cột mốc biên giới thuộc xã Hải Sơn, TP Móng Cái. Ảnh: Hoàng Quý

Ngày tôi đến nơi đây, đứng trước những tấm bia đá ghi tên 86 anh hùng liệt sỹ trong cuộc chiến bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia từ trận chiến khốc liệt năm ấy cho đến bây giờ, tôi lần tìm đọc tên từng người. Mỗi cái tên lại gợi lên trong tôi một vóc dáng, một chiến công: Đồn phó Đỗ Sỹ Họa bị thương ngất đi ba lần liền, nhưng cứ tỉnh lại là anh lại tiếp tục chỉ huy, chiến đấu ngoan cường; chiến sỹ Nông Thế Điều - người đầu tiên phát hiện ra dấu hiệu tấn công của kẻ thù và báo động để đơn vị triển khai chiến đấu; hạ sỹ Nguyễn Bá Chuyên phụ trách tiểu đội bảo vệ cổng chính của Đồn, đánh bật 4 loạt quân địch khi chúng dàn hàng ngang xông lên; chiến sỹ cơ yếu Hoàng Tiến Phúc bị thương nặng đã nằm đè lên tài liệu, quyết không để giặc phát hiện lấy đi; chiến sỹ Vũ Văn Mấp một mình chặn một mũi tiến công của địch, dũng cảm đánh giáp lá cà và tiêu diệt nhiều tên; chị Hoàng Thị Hồng Chiêm vốn là cô nhân viên thương nghiệp của cửa hàng bách hóa Pò Hèn lên thăm người yêu, khi có chiến sự đã kiên quyết ở lại, cầm súng và chiến đấu anh dũng. Chị ngã xuống khi vừa tròn 25 tuổi và là nữ liệt sỹ duy nhất được ghi danh ở nơi này… Các anh chị hy sinh khi tuổi đời còn quá trẻ. Mỗi người mỗi quê, không sinh cùng ngày, cùng tháng, cùng năm, nhưng họ đã cùng nhau nằm xuống trong một ngày. Mỗi cái tên đã trở thành bất tử đối với dải đất biên cương yêu dấu.

Ngày tôi đến nơi đây, đứng trước tấm ảnh chụp tập thể cán bộ chiến sỹ Đồn Biên phòng Pò Hèn vào tháng 12/1978, tôi bỗng lặng đi khi hiểu rằng, bức ảnh được chụp chỉ hơn một tháng trước ngày nổ ra cuộc chiến khốc liệt ấy. Đó là bức ảnh cuối cùng của rất nhiều người. Những gương mặt rạng ngời thanh xuân, những nụ cười trẻ trung tươi tắn giờ đã hòa vào với cỏ cây, với hồn thiêng sông núi nơi này.

Giữa không gian của núi rừng Đông Bắc, tôi thấy Tượng đài Pò Hèn như cao hơn, tạc sắc nét hơn vào nền trời xanh ngăn ngắt. Mọi ngôn từ ngợi ca bỗng trở nên sáo rỗng, dư thừa. Tôi chợt liên tưởng đến lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu: "Các liệt sỹ hy sinh, nhưng công trạng to lớn của các liệt sỹ đã ghi sâu vào lòng toàn dân và non sông đất nước. Các liệt sỹ đã hy sinh, nhưng chí khí dũng cảm của các liệt sỹ thấm nhuần vào tâm hồn của toàn quân và dân ta trong cuộc đấu tranh đặng giành hòa bình, thống nhất, độc lập và dân chủ trong nước. Máu nóng của các liệt sỹ đã nhuộm lá Quốc kỳ vẻ vang càng thêm thắm đỏ. Tiếng thơm của các liệt sỹ muôn đời lưu truyền sử xanh... Anh linh của các liệt sỹ bất diệt! Tổ quốc Việt Nam vĩ đại muôn năm!”.

Tạm biệt Pò Hèn, làn khói hương vấn vít bay theo, hòa vào trong gió, tỏa ấm cả núi đồi biên ải. Pò Hèn, nơi khí thiêng đã trở nên bất tử, nơi ngân mãi khúc tráng ca về tinh thần anh dũng, bất khuất, kiên trung của những người con nơi địa đầu Tổ quốc, không tiếc máu xương, sẵn sàng hy sinh để bảo vệ chủ quyền biên giới và lãnh thổ quốc gia, nơi viết tiếp bản anh hùng ca bất diệt. Ở nơi ấy, trời biên cương vẫn xanh.

Móng Cái, tháng 7/2018

Bút ký của Đặng Thị Thúy (TP Móng Cái)

 

.
.
.
.
.
.
.
.