Nơi ghi dấu chiến công đầu - trận chiến đấu Vườn Giã

Thứ Ba, 18/07/2017, 07:53 [GMT+7]
.
.

Đó là Đài ghi công trận chiến đấu Vườn Giã, được xã đầu tư xây dựng năm 1994, nằm trong Cụm di tích lịch sử văn hoá xã Yên Thọ (TX Đông Triều), khắc ghi tấm gương bất diệt của thanh niên du kích, những liệt sĩ đầu tiên của xã Yên Thọ trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược...      

Cuốn Lịch sử Đảng bộ và nhân dân xã Yên Thọ (1947-2007) xuất bản năm 2007, viết về sự kiện lịch sử vào lúc 8 giờ ngày 4-4-1947, khi quân Pháp đến địa phận xã Yên Thọ, phát hiện phía ta có quân mai phục chặn đường, chúng nhanh chóng triển khai thành 3 mũi gọng kìm. Một cánh rẽ vào rừng Sở Tuynh để quặt ra quán Cách, một cánh theo đường 200 xuống bến Đụn chặn đường về xóm Đông của xã, 1 cánh tiến thẳng đường lên chiếm đồi cao Đống Nghè (vị trí Nghĩa trang liệt sĩ của thị xã ngày nay) và đặt súng máy bắn hỗ trợ khống chế các trận địa mai phục của ta. Đồng thời, tiếp tục tiến quân theo đường 18 lên cầu Lãng.

Đài ghi công trận chiến đấu Vườn Giã, xã Yên Thọ (TX Đông Triều).
Đài ghi công trận chiến đấu Vườn Giã, xã Yên Thọ (TX Đông Triều).

Lúc đó, du kích của xã phát hoả tiếng súng đầu tiên từ vườn chùa Kỉnh bắn thẳng vào những tên giặc hung hãn tràn xuống đầu vườn chùa. Trận chiến giữa 12 du kích xã quyết chí bảo vệ quê hương đã chiến đấu đánh chặn 1 tiểu đoàn tinh nhuệ của Pháp có xe cơ giới và vũ khí hiện đại. Trong trận chiến đấu đó, ông Nguyễn Văn Huy khi bắn hết đạn đã lấy báng súng đập thẳng vào đầu địch, ông Nguyễn Văn Bỉnh trước lúc hy sinh còn cố gắng vùi xuống dõng cày khẩu súng mode. Khẩu súng đó, mấy ngày sau ông Nguyễn Văn Đừng ở xóm Tây đi bừa ruộng đã lấy lên, mang về nộp cho xã đội để tiếp tục đánh giặc.

Với tinh thần quyết tâm chiến đấu dũng cảm của tiểu đội du kích xã Yên Thọ, địch đã bị chết 2 tên, bị thương 3 tên khác. Chúng đã không vào được làng và không thực hiện được ý đồ đánh chiếm Mạo Khê, buộc phải rút về Quảng Yên. Trong tiểu đội, 6 du kích là các ông Nguyễn Văn Rằm, Nguyễn Văn Đích, Nguyễn Văn Huy, Nguyễn Văn Bỉnh, Nguyễn Văn Đễ và Nguyễn Văn Chiến đã hy sinh trên mảnh đất quê hương. Sau trận đánh đó, Huyện Đội Đông Triều và Tỉnh Đội đã tổng kết rút kinh nghiệm và lấy những tấm gương đó phát động phong trào thi đua giết giặc trong nhân dân toàn tỉnh. 2 ngày sau, Bí thư Huyện uỷ Nguyễn Xuân Dung (tức Minh Quát) cùng chính quyền xã đã đến thăm hỏi động viên các gia đình có người hy sinh trong trận chiến đấu, tổ chức nhân dân họp mít tinh tại đình Yên Lãng. Đồng thời, nhắc nhở cán bộ, nhân dân xã tiếp tục mọi công việc, sẵn sàng tham gia cuộc kháng chiến trong những năm tiếp theo.

Những tấm gương hy sinh trong trận Vườn Giã thể hiện tinh thần đoàn kết, dũng cảm chiến đấu hy sinh để bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân. Đây là những tấm gương bất diệt của những thanh niên du kích Yên Thọ. Trận Vườn Giã đã làm phá sản âm mưu đánh chiếm nhanh chóng các vị trí quan trọng trên đường 18, chiếm khu mỏ Mạo Khê và huyện Đông Triều.

Chỉ 16 ngày sau chiến thắng trận Vườn Giã, vào ngày 20-4-1947, Chi bộ Đảng xã Yên Thọ được thành lập tại thôn Xuân Quang của xã với 5 đảng viên, trong đó có 3 đảng viên đang sinh hoạt ghép ở Chi bộ xã Yên Đức và xã Vĩnh Khê (phường Mạo Khê ngày nay). Hết năm 1947, Chi bộ xã đã kết nạp 10 đảng viên mới. Đồng thời, xã thành lập 2 trung đội du kích tham gia kháng chiến, trung đội nam do ông Nguyễn Văn Nhẽ làm trung đội trưởng, trung đội nữ do bà Nguyễn Thị Hồng làm trung đội trưởng, đã phát động phong trào thi đua tuần tra, canh gác tại xã...

Cụm di tích lịch sử văn hoá xã Yên Thọ được UBND tỉnh xếp hạng năm 2003, gồm Đài tưởng niệm các chiến sĩ trận Vườn Giã xây dựng năm 1994, Nhà truyền thống xây dựng năm 2002, lưu giữ hiện vật của các cuộc kháng chiến, đình Yên Lãng và chùa Kỉnh để giáo dục cho các thế hệ trẻ mai sau về lịch sử, truyền thống cách mạng của quê hương và đáp ứng nhu cầu hoạt động văn hoá, tín ngưỡng của nhân dân. Năm 2011, UBND tỉnh tiếp tục có quyết định phê duyệt quy hoạch chi tiết bảo quản, tu bổ, phục hồi Cụm di tích và được nghiên cứu thêm khu vực có mối quan hệ gắn kết với Cụm di tích, như trụ sở UBND xã, nhà văn hoá thôn với diện tích trên 11.327m2.

Nguyễn Xuân (CTV)

.
.
.
.
.
.
.
.