Gìn giữ nét đẹp truyền thống gia đình đồng bào dân tộc thiểu số

Chủ Nhật, 28/06/2020, 14:45 [GMT+7]
.
.

Hiện nay Nhà nước có nhiều chính sách giúp người dân tộc thiểu số bảo tồn được văn hóa của dân tộc mình, trong đó có truyền thống gia đình, nét đẹp được gìn giữ hàng trăm năm nay...

Hầu hết các xã vùng cao miền Đông đều có người Dao sinh sống, chiếm gần 48%, đông nhất trong số người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh. Tuy cuộc sống thường xuyên giao thoa với các dân tộc khác, nhưng họ không bị trộn lẫn mà vẫn luôn giữ cho mình những nét văn hóa riêng.

 Lễ cấp sắc được thực hiện trong Lễ hội Văn hóa, thể thao dân tộc Dao xã Hà Lâu, huyện Tiên Yên năm 2019.
Lễ cấp sắc được thực hiện trong Lễ hội Văn hóa, thể thao dân tộc Dao xã Hà Lâu, huyện Tiên Yên năm 2019.

Ông Triệu Thanh Xuân (75 tuổi) thôn Nà Bắp, xã Đồn Đạc, huyện Ba Chẽ, cho rằng: Thể hiện rõ nhất nét đẹp truyền thống người Dao trong gia đình là ngày Tết Nguyên đán. Ngày đó, tất cả mọi người tập trung ở nhà người lớn tuổi và có vị trí cao nhất trong dòng họ để cúng. Người Dao không cúng một lễ chung tất cả ông bà tổ tiên như người Kinh, mà cúng từng người một.

Mùng 1 Tết, người Dao chỉ mừng tuổi người già, con cháu sống trong ngôi nhà mình, kiêng mừng tuổi người sống khác nhà, bởi quan niệm đồng tiền hôm đó là lộc, với người trong nhà thì lộc không mất đi đâu hết. Từ mùng 2 Tết trở đi mới mừng tuổi người già và trẻ con ở nhà khác.

Một nghi lễ gắn với truyền thống gia đình là lễ cấp sắc. Trong mỗi gia đình người Dao, cấp sắc là nghi lễ quan trọng nhất, là tập tục trong chu kỳ đời người, đánh dấu sự trưởng thành của nam giới, khẳng định sự công nhận của cộng đồng và thần linh đối với người được cấp sắc. Con trai đủ 12 tuổi sẽ được làm lễ cấp sắc, sau đó mới đầy đủ tư cách của thành viên trong xã hội người Dao, mới được tham gia vào các nghi lễ quan trọng của dòng họ hay cộng đồng người Dao.

Người Sán Chỉ chiếm đa số ở xã Đại Dực, huyện Tiên Yên. Có lẽ ít nơi đâu truyền thống gia đình từ hàng trăm năm nay vẫn được giữ như ở các gia đình tại Đại Dực. Đến đây sẽ gặp những ngôi nhà nhỏ được nằm chen sát nhau trên một quả đồi, đó là một gia đình lớn, đôi khi trong đó có tới 4 thế hệ cùng sinh sống.

Đại Dực là xã mới ra khỏi diện đặc biệt khó khăn mấy năm nay. Ở đây, truyền thống làng xóm, gia đình gắn kết, nên dẫu nhiều khó khăn nhưng cuộc sống vẫn luôn bình yên. Hầu hết các ngôi nhà của người Sán Chỉ được xây dựng đều do bà con tự giúp nhau làm. Cuộc sống của người dân giờ đã nhiều đổi thay, nhưng nét xưa tốt đẹp ấy vẫn vẹn nguyên.

Khi trong thôn, xã có người dỡ bỏ nhà cũ để làm nhà mới, người dân trong thôn, xã họp nhau để cùng đến giúp đỡ. Do vậy, ít khi người Sán Chỉ phải đi thuê thợ làm nhà, mà tự làm giúp nhau. Người biết kỹ thuật thì xây dựng, người không biết kỹ thuật thì làm các công việc phụ như nháo vữa, gánh gạch... nên các ngôi nhà của bà con trong xã được xây dựng với chi phí rất rẻ.

Thi làm bánh dày, thể hiện sự hòa hợp vợ chồng trong gia đình tại Lễ hội Văn hóa, thể thao dân tộc Sán Chỉ xã Đại Thành (nay là xã Đại Dực) năm 2019.
Thi làm bánh dày, thể hiện sự hòa hợp vợ chồng trong gia đình tại Lễ hội Văn hóa, thể thao dân tộc Sán Chỉ xã Đại Thành (nay là xã Đại Dực) năm 2019.

Tại các lễ hội mùa xuân ở Đại Dực, người ta dễ dàng bắt gặp hình ảnh những người chồng cần mẫn ngồi sát cùng vợ trong các môn thi mang tính gia đình, như thi nấu xôi ngũ sắc, thi gói các loại bánh chưng, bánh cốc mò... Nếu người chồng gói bánh thì người vợ đong gạo, thịt, hoặc sắp lá, khiến công việc theo quy trình rất hòa hợp. Trong các lễ hội, người Sán Chỉ ở Đại Dực rất thích chơi những môn thể thao mang tính tập thể, mà ở đó truyền thống gia đình được phát huy cao độ, như kéo co, thi giã bánh..

Cứ vào dịp mùa xuân sau Tết Nguyên đán, các đôi trai gái cùng tụ tập nhau hát soóng cọ. Và từ những tiếng hát giao duyên đó, nhiều gia đình được hình thành rồi sống với nhau hạnh phúc suốt đời.

Truyền thống gia đình ở các xã vùng cao không chỉ được gìn giữ trong mỗi nếp nhà mà còn được thể hiện trong sinh hoạt của cộng đồng làng xóm. Chính truyền thống tốt đẹp đó đã gắn kết mọi người và giúp họ vượt qua mọi gian khó suốt hàng trăm năm nay.

Anh Vũ

.
.
.
.
.
.
.
.