.

Hội làng Bằng Cả: Đậm nét văn hoá truyền thống

Cập nhật lúc 04:59, Thứ Bảy, 25/02/2012 (GMT+7)

Lần đầu tiên về với Hội làng Bằng Cả (ngày 1-2 Âm lịch vừa qua) ở Hoành Bồ, chúng tôi cảm nhận nhiều nét riêng rất đặc biệt về văn hoá truyền thống của bà con người Dao Thanh Y nơi đây.

Mới sáng sớm, sương còn giăng mờ trên những ngọn cây nhưng không khí chuẩn bị cho lễ hội đã khá rộn ràng ở Trung tâm Bảo tồn Bản Văn hoá Dao Thanh Y (thôn Chín Gian, xã Bằng Cả). Một trong hai ngôi nhà nhỏ mang lối kiến trúc truyền thống của người Dao được trưng dụng để các thầy cúng làm lễ cầu an cho cả làng. Đây được coi là phần “hồn” của hội làng. Bởi lẽ, người Bằng Cả, dù có khó khăn đến mấy cũng không bao giờ bỏ qua phần nghi lễ đặc biệt này bởi nó có ý nghĩa cầu cho làng một năm mới mưa thuận, gió hoà, làm ăn phát đạt, mùa màng tốt tươi, dân bản hạnh phúc, mạnh khoẻ, đoàn kết, sống vui vẻ thuận hoà... Ngôi nhà còn lại được dùng làm nơi chế biến gà, lợn và gói bánh gù phục vụ cho hội làng.

Hội làng Bằng Cả năm nay chưa thu hút được đông đảo bà con địa phương tham gia.
Hội làng Bằng Cả năm nay chưa thu hút được đông đảo bà con địa phương tham gia.

Điều đặc biệt là, không giống như nhiều lễ hội khác của Quảng Ninh, người Dao nơi đây khi đến hội đều đem theo các vật phẩm như: Gà, thịt lợn, gạo nếp, rượu bâu hoặc trực tiếp đưa tiền để đóng góp vào hội. Các vật phẩm được quy ra theo một giá trị nhất định đảm bảo tính tự giác, công bằng rất cao. Năm nay, mỗi chủ gia đình góp cỗ cho làng quy ra là 60.000 đồng/người, một mức thật khiêm tốn nếu so với việc chi tiêu ở các vùng trung tâm, đô thị. Nhưng khi nhìn mâm cỗ đậm nét quê cũng thấy thật thú vị. Cỗ được bày ngay ở sàn ngôi nhà lớn, giản dị với thịt gà, thịt lợn luộc được đặt trên lá dong và một loại lá to khác của địa phương, kèm bên cạnh là những chiếc bánh gù lớn (dạng xôi trắng, nhân ngọt). Màu xanh của lá rừng bên cạnh các loại thịt đặt trên những cái mẹt trông khá bắt mắt. Và mâm cỗ tất nhiên là không thể thiếu rượu bâu, thứ rượu đặc sản của người Dao nơi đây với men say quyến rũ, vị ngọt đậm đà đặc trưng, dễ uống mà cũng dễ ngấm, dễ say...

Thật ra, người Dao Thanh Y nơi đây có đến 4 ngày hội làng một năm, trong đó, Hội làng Bằng Cả là lễ hội lớn nhất và được nhiều người biết đến lâu nay. Theo tục lệ, vào ngày này, con cháu các dòng họ người Dao Thanh Y trong làng dù đi đâu xa cũng quy tụ về chung vui hội làng. Nếu theo đúng phong tục thì hội làng có rất nhiều nghi lễ nghiêm ngặt nhưng trải qua thời gian, đến nay đã được tiết giảm đi nhiều. Phần lễ năm nay như đã nói ở trên được làm riêng một nơi, khá lặng lẽ, phần múa hát mang tính nghi lễ bị cắt giảm hết. Vì vậy, du khách xa nào đến hội muốn tìm hiểu về nghi lễ gốc ra sao sẽ chỉ thấy qua những lời kể mà thôi. Riêng chúng tôi từng rất ngỡ ngàng trước sự nồng nhiệt của bà con địa phương với các lễ hội nơi thôn dã thì đến Hội làng Bằng Cả năm nay lại thấy như bị... hẫng. Bởi lẽ, ngày hội lớn của cả làng nhưng người đến hội thưa thớt quá! Bằng Cả chưa vào vụ gieo trồng, cấy hái bận rộn mà bà con không mấy mặn mà với hội làng. Đàn ông ngồi trầm ngâm chờ đợi, các bà, các chị thường đi hội còn rộn ràng hơn đám trẻ mà điểm quanh không có mấy ai. Thưa thoáng những bộ trang phục truyền thống của mấy cô gái trẻ... Phần hội vỏn vẹn với 4 môn thể thao truyền thống và trò chơi dân gian là: Bắn nỏ, đẩy gậy, ném còn và kéo co.

Vẫn biết, Hội làng năm nay vẫn đảm bảo những yếu tố chính của lễ hội, giữ gìn được nét đẹp văn hoá truyền thống. Vậy nhưng, cách thức tổ chức ra sao thì Ban tổ chức cần xem xét, rút kinh nghiệm cho những năm sau để bà con có ngày hội làng ra chất “hội” thật sự, đúng ý nghĩa là ngày lễ chính đầu năm mới của người Dao Thanh Y.

Phan Hằng

,
.
.
.
.
.