Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa làng chài

Chủ Nhật, 12/08/2018, 12:59 [GMT+7]
.
.

Ngoài giá trị cảnh quan, văn hóa làng chài do cư dân vạn chài sáng tạo qua nhiều đời bám biển mưu sinh đang được bảo tồn, phát huy thành những sản phẩm du lịch độc đáo, điểm tô cho các điểm đến xinh đẹp của Vịnh Hạ Long.

Theo đánh giá của các nhà nghiên cứu, di sản Vịnh Hạ Long không chỉ mang giá trị cảnh quan tuyệt vời mà còn chứa đựng trong nó nhiều giá trị văn hóa vô giá. Đây chính là những chất liệu giá trị để xây dựng, đa dạng hóa các dịch vụ, sản phẩm du lịch trên Vịnh Hạ Long.

Xác định được điều đó, trong những năm qua, việc bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể luôn được quan tâm. Dễ thấy nhất là những hoạt động mạnh mẽ bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa vật thể, tô điểm thêm sức hấp dẫn cho các điểm đến trong khoảng 5-10 năm gần đây. Một ví dụ điển hình là hang Tiên Ông, có sức hấp dẫn lớn về cảnh quan và giá trị văn hóa lịch sử. Ngoài việc khai quật, nghiên cứu và khẳng định giá trị khoa học của di tích này từ năm 2007, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long đã phối hợp với Viện Khảo cổ học nghiên cứu, sưu tầm lớp mặt và trưng bày trên 200 hiện vật gốc... Điều này đã góp phần tạo điểm nhấn quan trọng, khẳng định sức hấp dẫn của điểm đến này trên tuyến tham quan số 3 (hành trình Tuần Châu - Cửa Vạn - Tiên Ông...).

FAF
Biểu diễn hát giao duyên cho du khách tham quan những trải nghiệm mới lạ khi tới tham quan làng chài Cửa Vạn (thay ảnh khác)

Đáng chú ý là hoạt động nghiên cứu, khám phá giá trị Văn hóa Hạ Long tại Cửa Vạn. Năm 2002, các cơ quan chuyên môn đã phối hợp với Viện Khảo cổ học, Bảo tàng Lịch sử, Cục Di sản văn hóa (Bộ VH-TT&DL) sưu tập các hiện vật thuộc nền văn hóa này. Không chỉ vậy, các cán bộ chuyên môn còn dày công sưu tập được nhiều hiện vật quý hiếm từ 30-40 năm trước đây. Điều thuận lợi là những hiện vật càng được phát huy khi được giới thiệu lần đầu tại Trung tâm Văn hóa nổi Cửa Vạn vào tháng 5/2006. Trên 1.500 hiện vật đã tạo nên một bảo tàng thu nhỏ, tái hiện sinh động một thời kỳ văn hóa đặc sắc. Trong đó, có nhiều hiện vật quý cách đây 3.000 năm hoặc các hiện vật hiếm.

Không chỉ tạo nên một không gian văn hóa sinh động, các hoạt động bảo tồn, phát huy còn tạo nên những dịch vụ, sản phẩm du lịch thực sự hấp dẫn từ giá trị văn hóa phi vật thể. Thời gian qua, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long đã phối hợp với các ngành, cơ quan chuyên môn quan tâm, phục dựng lại các phong tục tập quán, lễ hội lớn trên Vịnh, như lễ hội đền Cậu Vàng (Cửa Vạn), lễ rước nước ở Cửa Vạn, lễ hội đền Bà Men... Tiêu biểu và hiệu quả nhất là việc bảo tồn và phát huy những giá trị của nghệ thuật hát giao duyên, một nét văn hóa đặc sắc từ lâu đời, riêng có của ngư dân trên Vịnh Hạ Long. Theo đó, con em làng chài đã được tuyển chọn, học về hát, diễn xuất để tham gia biểu diễn phục vụ du khách. Nhờ đó, nhiều người đã biết đến các lễ hội lớn trên Vịnh Hạ Long. Hang Tiên Ông, làng chài Cửa Vạn... đã trở thành những điểm đến thu hút du khách.

Dù đã đạt được những kết quả đáng mừng nhưng có thể thấy việc bảo tồn, phục dựng và phát huy các giá trị văn hóa, góp phần hình thành các dịch vụ, sản phẩm du lịch còn hạn chế do nguồn lực đầu tư, nghiên cứu chuyên môn còn nhiều khó khăn, hạn chế. Hiện nay, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long đã xây dựng chương trình bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa vật thể như: Các loại thuyền nan ba vách, thuyền buồm; ngư cụ truyền thống; lớp học con em ngư dân... cùng một số giá trị văn hóa phi vật thể tại làng chài Cửa Vạn, Khu tái định cư làng chài phường Hà Phong để tạo không gian sinh hoạt văn hóa tổng thể, sinh động. Tin rằng, việc làm này góp phần tạo nên các chất liệu hoặc xây dựng các dịch vụ, sản phẩm du lịch, vừa giúp người dân chuyển đổi nghề nghiệp vừa phục vụ tốt hơn việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản.

Hà Phong

.
.
.
.
.
.
.
.