Khẳng định vai trò của HĐND trong quyết định, giám sát đầu tư công

Thứ Năm, 01/04/2021, 06:41 [GMT+7]
.
.

Trong những năm qua, đầu tư công trên địa bàn tỉnh có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Đặc biệt, Quảng Ninh là địa phương đi đầu triển khai có hiệu quả hình thức đối tác công - tư (PPP), với phương châm “lấy đầu tư công dẫn dắt đầu tư tư”, trung bình cứ 1 đồng ngân sách bỏ ra huy động được 8-9 đồng vốn ngoài ngân sách tham gia đầu tư vào tỉnh. Để có được kết quả này, phải kể đến hiệu quả từ những chủ trương, quyết sách về đầu tư công mà HĐND tỉnh đã thông qua trong nhiệm kỳ qua.

Những quyết sách tạo động lực cho phát triển

Tại kỳ họp thứ 19, HĐND tỉnh đã thông qua điều chỉnh chủ trương đầu tư một số dự án trong kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách cấp tỉnh giai đoạn 2016 – 2020
Kỳ họp thứ 19, HĐND tỉnh khóa XIII, đã thông qua Nghị quyết "Về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư một số dự án trong kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách cấp tỉnh giai đoạn 2016-2020; phương án phân bổ, điều chỉnh dự toán chi ngân sách cấp tỉnh và bổ sung cơ chế, biện pháp điều hành ngân sách năm 2020".

Đồng chí Vũ Hồng Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, đánh giá: Nhiệm kỳ 2016-2021, HĐND tỉnh Quảng Ninh đã có nhiều đổi mới về nội dung, phương thức hoạt động, đưa ra nhiều quyết sách quan trọng phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội tỉnh nhanh, bền vững. Ấn tượng nhất là việc ban hành các nghị quyết quan trọng về nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về thu - chi ngân sách nhà nước và đầu tư công của HĐND tỉnh Quảng Ninh. Trong đó, quy định rõ phạm vi, trách nhiệm đối với nhiệm vụ chi đầu tư phát triển của từng cấp ngân sách, công khai ngân sách nhà nước dành cho đầu tư phát triển, giảm dần cơ chế xin - cho. Từ đó, giúp Quảng Ninh tập trung nguồn lực hoàn thành nhiều dự án lớn, có tính chất động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội chung của tỉnh.

Đoạn cao tốc Vân Đồn - Tiên Yên dài trên 16km, được đầu tư bằng hình thức đầu tư công
Đoạn cao tốc Vân Đồn - Tiên Yên (cao tốc Vân Đồn - Móng Cái) dài trên 16km, được đầu tư bằng hình thức đầu tư công.

Thực hiện các thẩm quyền theo luật định và bám sát mục tiêu, các chỉ tiêu, nhiệm vụ, giải pháp Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIV và chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND tỉnh khóa XIII (nhiệm kỳ 2016-2021) đã tập trung cụ thể hóa thành các nghị quyết về biện pháp điều hành linh hoạt ngân sách, sử dụng hiệu quả vốn đầu tư công… Từ đó, đã tạo căn cứ pháp lý để thống nhất trong chỉ đạo, điều hành và các cấp, các ngành, địa phương tập trung triển khai thực hiện. Đó cũng là cơ sở quan trọng để Quảng Ninh thực hiện thành công Đề án tái cơ cấu đầu tư công theo Quyết định số 63/QĐ-TTg ngày 12/1/2018 của Thủ tướng Chính phủ. Trong đó, tỉnh đã không ngừng đổi mới công tác lập kế hoạch đầu tư, chuyển từ việc lập kế hoạch ngắn hạn, hằng năm sang kế hoạch trung hạn 5 năm, tạo sự chủ động, hiệu quả hơn trong phân bổ nguồn vốn. Đồng thời, tỉnh phân cấp triệt để cho các địa phương gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát (phân cấp về nguồn vốn, phân cấp về quyết định đầu tư, phân cấp về điều hành và quản lý đầu tư) giúp các địa phương, các ngành chủ động, ổn định trong công tác xây dựng kế hoạch đầu tư phát triển phù hợp với nguồn lực.

Theo số liệu thống kê, tổng kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020 trên địa bàn tỉnh là 65.458 tỷ đồng (ngân sách tỉnh 45.344 tỷ đồng, ngân sách cấp huyện 20.112 tỷ đồng). So với giai đoạn 2011-2015, quy mô chi đầu tư phát triển toàn tỉnh tăng 2,32 lần; trong đó, ngân sách tỉnh tăng 2,92 lần, ngân sách cấp huyện tăng 2,4 lần. Giai đoạn 2016-2020, tổng số 4.074 dự án, công trình được triển khai  (ngân sách tỉnh 614 dự án, công trình; ngân sách huyện 3.460 công trình). Trong đó, tỉnh quan tâm dành 15.867 tỷ đồng để đầu tư hạ tầng giao thông, đặc biệt là các dự án trọng điểm, động lực, nhằm phát triển kết cấu hạ tầng hiện đại, đồng bộ, nâng cao năng lực kết nối giữa các vùng miền trong tỉnh và giao thông ngoại tỉnh.

Những quyết sách đúng đắn, hiệu quả về đầu tư công của HĐND tỉnh cũng đã ngăn chặn, khắc phục được những bất cập trong thực tế. Điển hình là trong nửa đầu năm 2020, thực trạng đầu tư công ở một số địa phương vẫn còn dàn trải, manh mún; chất lượng phân bổ, điều hòa vốn, hiệu quả đầu tư, quản lý đầu tư công ở cấp huyện sau phân cấp đầu tư chưa đáp ứng yêu cầu… Cùng với đó, cấp ủy, chính quyền, trực tiếp là người đứng đầu một số địa phương, chưa thực sự quyết liệt và chủ động trong rà soát, điều hành thu chi ngân sách, chậm hoàn thiện các thủ tục khởi công mới; công tác chỉ đạo, đôn đốc tiến độ GPMB nhiều công trình, dự án chưa đạt tiến độ, hiệu quả công việc thấp; việc giải ngân vốn đầu tư chưa tương xứng với nguồn thu… Trước những bất cập này, tại Kỳ họp thứ 19 (kỳ họp chuyên đề) HĐND tỉnh khóa XIII, tổ chức tháng 9/2020, HĐND tỉnh quyết nghị điều chỉnh chủ trương đầu tư một số dự án trong kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách cấp tỉnh giai đoạn 2016-2020; điều chỉnh, bổ sung kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách cấp tỉnh giai đoạn 2016-2020... Đồng thời, HĐND tỉnh đã xem xét cắt giảm kế hoạch vốn của các nhiệm vụ chưa phân khai, giảm vốn của 49 dự án không bảo đảm tiến độ giải ngân vốn đầu tư công theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Ban Thường vụ Tỉnh ủy. Đây được coi là một động thái cụ thể thực hiện đúng các chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh về công tác thu hồi vốn ứng và đẩy mạnh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, qua đó nhằm kịp thời khắc phục những hạn chế, yếu kém.

Chú trọng giám sát, thẩm tra

Cùng với việc ban hành các nghị quyết quan trọng trong đầu tư công, giúp tỉnh tập trung nguồn lực thực hiện hoàn thành nhiều dự án lớn, có tính chất động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội chung, HĐND tỉnh đã chú trọng các khâu thẩm tra, giám sát, khảo sát liên quan đến lĩnh vực này. Trên cơ sở tờ trình, dự thảo nghị quyết về kế hoạch đầu tư công, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh đã xây dựng kế hoạch thẩm tra cụ thể, phân công nhiệm vụ từng nội dung cho thành viên; đồng thời tiến hành khảo sát, đánh giá sự cần thiết, phù hợp của các chương trình, dự án. Các báo cáo thẩm tra đều khoa học, chặt chẽ chỉ ra được những điều cụ thể, phân tích rõ ràng cả về pháp lý và thực tiễn để HĐND quyết định.

đồng chí Trịnh Thị Minh Thanh, Phó Chủ tịch Thuờng trực HĐND tỉnh, đã đi khảo sát thực tế một số dự án trọng điểm trong kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách cấp tỉnh giai đoạn 2019-2020
Đồng chí Trịnh Thị Minh Thanh, Phó Chủ tịch Thuờng trực HĐND tỉnh, khảo sát công trình đường tuần tra biên giới mốc 1339, 1340, 1341 tại huyện Hải Hà (dự án trọng điểm trong kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách cấp tỉnh giai đoạn 2019-2020). Ảnh: Hồng Việt

Song song với đó, việc giám sát trong lĩnh vực đầu tư công được HĐND tỉnh triển khai ngay từ khâu lập, thẩm định, quyết định chủ trương đầu tư; lập, thẩm định, phê duyệt và giao kế hoạch đầu tư công và quá trình thực hiện. Trong nhiệm kỳ 2016-2021, HĐND tỉnh và Thường trực HĐND tỉnh đã tiến hành 7 cuộc giám sát chuyên đề về quản lý thu - chi ngân sách nhà nước, đầu tư công, quản lý tài sản công. Trong đó, Thường trực HĐND tỉnh tập trung giám sát chuyên về việc chấp hành các nghị quyết của HĐND tỉnh về phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi; định mức phân bổ đối với chi thường xuyên và chi đầu tư ngân sách địa phương cho các cơ quan, đơn vị và các cấp ngân sách trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2017-2020; thực hiện các nghị quyết của HĐND tỉnh về kế hoạch đầu tư công trung hạn 2016-2020 và kết quả xử lý nợ đọng xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh. Đoàn giám sát tổ chức giám sát, khảo sát trực tiếp tại 13/13 UBND cấp huyện; 5 sở, ngành (KH&ĐT, Tài chính, Kho bạc, NN&PTNT, Y tế…); 2 BQL dự án đầu tư tỉnh (xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp; xây dựng các công trình giao thông); khảo sát trực tiếp tại 105 dự án trên toàn tỉnh.

Thường trực HĐND tỉnh đã chỉ đạo lựa chọn giám sát toàn diện các sở, ngành, các cấp ngân sách để làm rõ những kết quả đạt được, chỉ ra những tồn tại, hạn chế cần khắc phục, đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về thu - chi ngân sách, đầu tư công. Cụ thể là xác định nhu cầu trung hạn của từng ngành, địa phương còn bị động, chưa kịp thời và chưa sát với thực tế. Công tác lập, thẩm định và phê duyệt chủ trương đầu tư, dự án đầu tư công còn hạn chế. Một số chủ đầu tư chưa quan tâm đúng mức đến công tác khảo sát, thiết kế quản lý giám sát ban đầu, dẫn đến nhiều dự án phải điều chỉnh trong quá trình thi công... kéo dài thời gian thực hiện dự án, chậm đưa công trình vào khai thác, sử dụng. Một số địa phương, đơn vị vẫn còn để phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản. Hiệu lực, hiệu quả quản lý đầu tư công của một số cơ quan, địa phương đơn vị và cá nhân liên quan còn hạn chế. Công tác giám sát, đánh giá đầu tư theo các quy định của pháp luật chưa thật sự đầy đủ; việc quản lý, sử dụng, đánh giá hiệu quả sau đầu tư của một số công trình chưa được coi trọng. Triển khai các thủ tục liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng các dự án còn chậm, khiếu kiện kéo dài, dẫn đến một số dự án bị chậm tiến độ so với kế hoạch đã đề ra. Bố trí chồng chéo nguồn lực đầu tư trên cùng một địa bàn vẫn còn tồn tại do nhiều đầu mối được giao quản lý. Xử lý các trường hợp chậm quyết toán chưa kiên quyết theo đúng chỉ đạo của HĐND tỉnh. Qua giám sát, HĐND tỉnh đã kiến nghị UBND tỉnh và các cấp, ngành triển khai các giải pháp khắc phục những tồn tại, hạn chế này, đồng thời tiếp tục giám sát việc khắc phục của các đơn vị.

Ban Kinh tế- Ngân sách HĐND tỉnh đã có cuộc họp thẩm tra các dự thảo nghị quyết trình tại Kỳ họp thứ 19, HĐND tỉnh khóa XIII
Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh họp thẩm tra các dự thảo nghị quyết trình tại Kỳ họp thứ 19, HĐND tỉnh khóa XIII.

Cùng với đó, HĐND tỉnh thực hiện giám sát bằng hình thức chất vấn và trả lời chất vấn đối với các vấn đề liên quan đến đầu tư công. Điển hình tại Kỳ họp thứ 18, HĐND tỉnh khóa XIII, nhiều đại biểu đã chất vấn về việc giải ngân vốn đầu tư công còn chậm. Sau chất vấn, HĐND tỉnh đã ban hành nghị quyết, được các cấp, ngành có liên quan nghiêm túc tiếp thu nghiên cứu, giải quyết kịp thời và trả lời đầy đủ, bảo đảm yêu cầu, tiến độ đề ra.

Phát biểu bế mạc Kỳ họp thứ 23, HĐND tỉnh khóa XIII, đồng chí Nguyễn Xuân Ký, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh, nhấn mạnh: Từ thực tiễn sinh động hoạt động hiệu lực và hiệu quả của HĐND tỉnh, UBND tỉnh nhiệm kỳ qua, một trong những kinh nghiệm sâu sắc và quý báu để có sự thành công của tỉnh là ưu tiên nguồn lực thực hiện ba đột phá chiến lược; đặc biệt là phát triển hạ tầng giao thông chiến lược đồng bộ, hiện đại, bảo đảm liên thông tổng thể, thúc đẩy kết nối vùng, liên vùng, nội vùng theo quan điểm “Giao thông đi trước một bước”, đổi mới phương thức huy động, khơi thông, kết nối nguồn lực “lấy đầu tư công dẫn dắt đầu tư tư”, tiết kiệm chi thường xuyên, tăng chi đầu tư phát triển gắn với tái cơ cấu đầu tư công, làm đến đâu chắc đến đó, quyết tâm, quyết liệt trong tổ chức thực hiện dứt điểm, đo lường được kết quả.

Đồng chí khẳng định: Nhiệm kỳ HĐND tỉnh khóa XIII đang dần khép lại, trong tình cảm, niềm tin của cử tri, nhân dân về một Quảng Ninh đổi mới đột phá, phát triển, ngày càng giàu đẹp, văn minh, hiện đại. Với những kết quả đạt được rất đáng trân trọng trong nhiệm kỳ qua, mỗi đại biểu HĐND tỉnh, thành viên UBND tỉnh có quyền tự hào về những đóng góp, gắn bó trách nhiệm của mình vì sự phát triển của tỉnh, vì hạnh phúc của Nhân dân.

Theo Luật Đầu tư công năm 2014, HĐND các cấp có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư chương trình đầu tư bằng toàn bộ vốn cân đối ngân sách địa phương, vốn trái phiếu chính quyền địa phương, vốn từ nguồn thu để lại cho đầu tư nhưng chưa đưa vào cân đối ngân sách địa phương thuộc thẩm quyền và các khoản vốn vay khác của ngân sách địa phương để đầu tư.

Đồng thời, xem xét, có ý kiến về chủ trương đầu tư dự án nhóm B và dự án trọng điểm nhóm C do địa phương quản lý sử dụng vốn ngân sách trung ương, vốn công trái quốc gia, vốn trái phiếu Chính phủ và quyết định chủ trương đầu tư chương trình, dự án, như: Chương trình đầu tư bằng toàn bộ vốn cân đối ngân sách địa phương, vốn trái phiếu chính quyền địa phương, vốn từ nguồn thu để lại cho đầu tư nhưng chưa đưa vào cân đối ngân sách địa phương thuộc thẩm quyền quyết định của HĐND các cấp và các khoản vốn vay khác của ngân sách địa phương để đầu tư; dự án nhóm B và dự án trọng điểm nhóm C thuộc cấp mình quản lý (trừ các dự án sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài theo quy định của Chính phủ); xem xét, có ý kiến và quyết định về kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm của địa phương; giám sát các dự án sử dụng vốn đầu tư công được giao cho địa phương quản lý…

Luật Đầu tư công năm 2019 có những điểm mới tăng thẩm quyền của HĐND trong quyết định các nhóm dự án, như đẩy mạnh phân cấp cho HĐND cấp tỉnh được quyền quyết định chủ trương đầu tư dự án nhóm A do địa phương quản lý, trừ dự án thuộc thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ. Luật cũng xác định HĐND có trách nhiệm quyết định chủ trương đầu tư chương trình, dự án theo quy định tại Khoản 6 và Khoản 7, Điều 17 Luật Đầu tư công. Xem xét, cho ý kiến về kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm của địa phương…

Hà Chi

Tin liên quan

.
.
.
.
.
.
.
.